Intensiv sanaatlasqan baǵlardı kóbeytiw ilajları belgilendi

Elimizde miywe-ovoщ jetistiriwdi rawajlandırıw, eksportqa qolaylı ónimler jetistiriw hám awıl xalqın dáramatlı etiw boyınsha izbe-iz jumıslar ámelge asırılmaqta. Búgingi kúnde elimizde 572,6 mıń gektar baǵ hám júzimzarlıq bolıp, olar jılına 1 milliard dollarlıq eksporttı támiyinlemekte, 882 mıń xalıqtıń dáramat deregine aylanǵan.

Sonıń menen birge, jer hám suw resursları sheklengen házirgi sharayatta tarawdaǵı ósiwdi tek ǵana maydanlardı keńeytiw esabınan emes, al hár bir gektardan alınatuǵın ónimdarlıq hám dáramattı arttırıw arqalı támiyinlew zárúr ekenligi atap ótildi. Ózbekstan 2030-jılǵa shekem azıq-awqat ónimleriniń eksportın 10 milliard dollarǵa jetkeriwdi maqset etken. Onda intensiv, sanaatlasqan baǵshılıqtı keńeytiw áhmiyetli faktor boladı.

Májiliste bar baǵ hám júzim atızlarınıń jaǵdayı tallandı. Házirgi waqıtta 61 mıń gektar eskirgen hám 18 mıń gektar jaramsız baǵlardı jańalaw zárúr. Ayırım aymaqlarda bunday maydanlardan gektarına tek ǵana 5 tonna ónim alınbaqta, jıllıq dáramat bolsa 10 million sumǵa da jetpey atır.

Mısal ushın, Pop rayonında 1 mıń 200 gektar eski hám jaramsız baǵlar bar. Eger olardıń ornında eksportqa qolaylı sortlar egilip, keptiriw, saylap alıw hám qadaqlaw boyınsha agrologistika orayları shólkemlestirilse, ónimdarlıq hám dáramattı bir neshe esege arttırıw múmkin. Usı rayonda 84 gektarda qurılǵan eksportqa qolaylı chereshnya baǵınıń tájiriybesi de intensiv baǵshılıqtıń ámeliy nátiyjesin kórsetpekte. Ele tolıq ónimge kirmegen jas nállerden de gektarına 7 tonnadan ónim alınıp, bir kilogramm ónim 8 dollardan eksport etilmekte.

Sonlıqtan, eski hám jaramsız baǵlar menen islesiw boyınsha jańa tártip engiziw usınıs etildi. Bul processte Agrosanaattı rawajlandırıw agentligi baǵ hám júzim atızların jaramsız dep tabıw, sanaatlasqan baǵlar jaratıw yamasa egislik jerler kategoriyasına ótkeriw boyınsha juwmaq beredi. 12 ay dawamında sanaatlasqan baǵ jaratılmaǵan maydanlar ushın jer hám suw salıǵı stavkasın arttırıw, bul jaǵday jáne 12 ay dawam etse, suwdan paydalanıwdı sheklew usınıs etildi.

Prezidentimiz jerden nátiyjeli paydalanıw ústinen qadaǵalawdı sanlastırıw zárúr ekenligin atap ótti. Gónergen hám jańa sanaatlasqan baǵlardıń jaǵdayın kosmoslıq súwretler arqalı monitoring etiw boyınsha málimleme sistemasın iske qosıw tapsırıldı.

Qıytaq jer hám diyqan xojalıqlarındaǵı eski baǵlardı jańalaw da itibardan shette qalmawı kerek ekenligi kórsetip ótildi. Onıń ushın máhálle bankiri arqalı xalıqqa 50 nálge shekem yamasa 2 million sumǵa shekem kredit beriw, diyqan xojalıqlarına bolsa eskirgen baǵlardı jańalaw ushın 150 million sumǵa shekem kredit ajıratıw usınıs etildi.

2026-2028-jıllarda 168 mıń gektar sanaatlasqan baǵ hám júzim atızların shólkemlestiriw rejelestirilgen. Onıń esabınan 2 milliard dollar investiciya tartılıp, 258 mıń jumıs ornı jaratılıwı kútilmekte.

Bunday joybarlardı qarjılandırıw hám ámeliy qollap-quwatlaw ushın 9 kommerciyalıq bank aymaqlarǵa biriktiriledi. Olar sanaatlasqan baǵlardı isbilermenlerge tayar halda tapsırıw menen birge eki jıl dawamında agrotexnikalıq, finanslıq hám shólkemlestiriwshilik jaqtan baqlap baradı.

Májiliste intensiv baǵ shólkemlestirmekshi bolǵan isbilermenlerdi qollap-quwatlaw boyınsha óz aldına sistema engiziletuǵını belgilendi. Orınlardaǵı “Agrostar” kompaniyaları isbilermenler menen úleslik tiykarda birge islesedi. Onda “Agrostar” kompaniyaları ustav kapitalınıń 50 procentine shekemgi bólegi pul qarjısı menen, isbilermen bolsa jer uchastkasına bolǵan ijara huqıqı menen qatnasadı.

Isbilermenlerge “Agrostar” kompaniyasınıń úlesin qayta bahalawsız 7 jıl ishinde bólip-bólip satıp alıw huqıqı beriledi. Bul sistema eski baǵ iyeleri de mápdar boladı: olar jańalanǵan baǵlardan arttırǵan dáramatı esabınan úlesti basqıshpa-basqısh satıp alıp, keyin ala intensiv baǵqa tolıq iyelik etiwi múmkin boladı.

Bunday joybarlarǵa bankler tárepinen hár bir gektar ushın 120 million sumǵa shekem kredit ajıratıladı. Kredit waqtında qaytarılsa, procent stavkasınıń yarımı kompensaciyalanadı. Sonday-aq, sanaatlasqan baǵlardı tárbiyalaw qárejetleri ushın 3 jıl dawamında hár gektarǵa 5 million sumnan subsidiya beriledi.

Suwdı únemleytuǵın texnologiyalar, miyweli nál hám awıl xojalıǵı texnikasın satıp alıw ushın isbilermenler islam qarjısı xızmetlerinen paydalanıwı múmkin boladı.

Prezidentimiz májiliste shıǵıp sóylegen isbilermenlerdiń pikir-usınısların tıńladı. Olardıń jetistirilgen yamasa import etilgen miyweli náller ushın qosımsha qun salıǵın nol stavkada qollanıw, suwdı únemleytuǵın texnologiyalar ornatılǵan sanaatlasqan baǵlarda qudıqlardan alınatuǵın suw ushın salıqtı 5 jıl múddetke 1 sum etip belgilew haqqındaǵı usınısların maqulladı.

Juwapkerlerge eski hám nátiyjesiz baǵlardı jańalaw, sanaatlasqan baǵlar boyınsha anıq joybarlardı qáliplestiriw, bankler, hákimlikler hám isbilermenlerdiń birge islesiwin sistemalı jolǵa qoyıw, hár bir aymaqta eksportqa qolaylı sortlar, agrologistika hám qayta islew quwatlıqların rawajlandırıw boyınsha tapsırmalar berildi.