BSK TASHKILOTI YA’NI OLDINGI SHIRKAT MAHALLANI ROZILIGISIZ UNI MAJBURIY BSKGA KIRITISHI MUMKINMI?
07.11.2019 yildagi "Ko‘p kvartirali uylarni boshqarish to‘g‘risidagi" Qonunga ko‘ra, har bir ko‘p qavatli uy joylar mulkdorlari umumiy yig‘ilish qarori bilan boshqarish usulini erkin tanlashi mumkin. Bunda 8-moddada mulkdorlar tomonidan bevosita boshqarilishi yoki yuridik shaxs bo‘lgan boshqaruvchi tashkilot yoki jismoniy shaxs (yakka tadbirkor) tomonidan shartnoma asosida ham amalga oshirilishi mumkin. Qaysi bir boshqaruv usulini tanlash mulkdorlar umumiy yig‘ilish qarori bilan, 50 foizdan ko‘pchilikning ishtirokida hal qilinadi. Ushbu Qonunda boshqa masalalar ham ko‘rsatilgan.

ONA VAFOT ETGAN FARZANDINING MEROSIGA MEPOSXO'R BOʻLADIMI? OʻGʻLINING VOYAGA YETGAN IKKI NAFAR FARZANDI BOR. ONASI OʻGʻLINING FARZANDLARI BILAN TENG HUQUQLI MEROSXOʻRMI?
O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 1135-moddasiga ko‘ra, qonun bo‘yicha birinchi navbatdagi merosxo‘rlar meros qoldiruvchining bolalari (shu jumladan, farzandlikka olingan bolalari), eri (xotini) va ota-onasi (farzandlikka oluvchilar) teng ulushlarda qonun bo‘yicha birinchi navbatdagi vorislik huquqiga ega bo‘ladilar. Meros qoldiruvchining vafotidan keyin tug‘ilgan bolalari ham birinchi navbatdagi vorislar jumlasiga kiradilar.

ONAM UKAMGA UYIMIZNI HADYA QILGAN EDI... XOTININING HAM RUXSATI KERAK BOʻLADIMI?
Yo‘q, ruxsati olinmaydi, lekin xotini shu uy-joyda ro‘yxatda tursa, xadya shartnomasida uning foydalanish huquqi saqlanib qolishi to‘g‘risida ko‘rsatib o‘tilishi mumkin. Qonun bo‘yicha er-xotinga xadya, meros bo‘lib o‘tgan yoki nikoh tuzulgunga qadar tegishli mol-mulklar ularning har birining alohida mulki hisoblanadi.

BIZ UCH OPA-SINGILMIZ… MEROSDAN OʻZIMIZGA TEGISHLI ULUSHNI QANDAY OLAMIZ?
Fuqarolik Kodeksining 1135-moddasiga ko‘ra, meros qoldiruvchining bolalari birinchi navbatdagi merosxo‘rlar doirasiga kiradi. Farzandlar meros qoldiruvchining meros mol-mulkiga nisbatan teng hissada merosxo‘r hisoblanadilar. Meros qonun va vasiyatnoma asosida vujudga keladi. Fuqarolik sudiga murojaat qilishdan avval notarius tomonidan meros qaysi asoslar bo‘yicha berilganligini bilish kerak. Agar vasiyatnoma bo‘lsa, meros shu asosda berilishi mumkin. Vasiyatnoma bo‘yicha meros olishida majburiy ulushga ega bo‘lgan merosxo‘rlar doirasi aniqlanadi.

UY JOY SOTIB OLGAN EDIM… SURDO TARJIMON KERAK DEYISHDI. NIMA QILSAK BOʻLADI?
Kar-soqovlik nuqsoni bo‘lgan, muomala loyaqatiga ega bo‘lgan, ammo surdo tarjimon bilan muloqot qila olmaydigan savodli fuqaro o‘z imzosi bilan bitim, ariza yoki boshqa hujjatning mazmuni o‘zining xohish-irodasiga muvofiq ekanligini notariusga yozma ravishda bildirsa, surdo tarjimon ishtirokisiz ham notarial harakat amalga oshirilishi mumkin.

MEN SOTIB OLGAN AVTOMASHINAM… EGA VAFOT ETDI. ISHONCHNOMA SAQLANADIMI?
Fuqarolik kodeksining 141-moddasiga ko‘ra, ishonchnoma uni bergan fuqaroning muomala loyaqati cheklangani, bedarak yo‘qolgani yoki vafot etganligi sababli bekor bo‘ladi. Demak, siz avtomashinani sotish huquqiga ega emassiz.

IPOTEKA KREDITIGA OLINGAN UYNI SOTIB OLMOQCHIMAN. AMMO, IPOTEKA TO‘LOVI TUGAGUNCHA UYNI OLDI-SOTDI QILIB BO‘LMAS EKAN. KEYINCHALIK ALDANIB QOLMASLIK UCHUN SOTUVCHI VA MENING O‘RTAMDA QANAQADIR KELISHUV QILSAK BO‘LADIMI?
Ipoteka asosida olingan uy taqiqda turgan bo‘lsa, uni sotib ololmaysiz. Notarius ham kredit majburiyatlari bajarilmagunga qadar yoki bank roziligisiz bitim tasdiqlab berolmaydi. Faqatgina kredit mablag‘i ajratgan bank tomonidan ipoteka shartnomasiga o‘zgartirish kiritish, qo‘shimcha shartnoma tuzish yo‘li bilan bu masala hal qilinishi mumkin. Bank taqiq saqlangan holda uyning oldi-sotdi shartnomasini rasmiylashtirishga ruxsat berishi mumkin. Bunda, kredit shartnomasiga va ipoteka shartnomasiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritiladi. Kredit va ipoteka shartnomasi bo‘yicha huquq va majburiyatlar yangi sotib oluvchiga o‘tadi va notarius elektron ravishda ”Notarius” avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali yangi sotib oluvchiga tegishli bo‘lgan taqiq quyadi. Yangi sotib oluvchi o‘z navbatida kvartiraga taqiq saqlangan holatda oldi-sotdi shartnomasini davlat ruyxatidan o‘tkazadi va unda mulk huquqi vujudga keladi.

2021-YILDA SUBSIDIYA ASOSIDA UY OLGANMAN, 20 YIL MUDDATGA KREDIT RASMIYLASHTIRGANMAN. AGAR AYOLIM BILAN AJRASHSAM, UY NIMA BO‘LADI?
Qonuniy nikoh davomida orttirilgan mulklar er va xotinning umumiy mulki hisoblanadi. Turmush qurgan shaxs oila uchun ipoteka kredeti olganida, ikkinchi turmush o‘rtogi birgalikda qarz oluvchiga aylanadi (hatto uning ismi kredit shartnomasida bo‘lmasa ham). Mulk kimga tegishli ekani muhim emas. Umumiy qoidalarga ko‘ra, bu er-xotinning umumiy mulki bo‘lib ikkalasi ham qarzni to‘lash uchun javobgardir. Amaldagi qonunchilik hujjatlariga asosan er-xotin o‘rtasida nikoh davomida umumiy orttirilgan mulkiga nisbatan birgalikdagi, ulushli va alohida mulkka egalik qilish shartlarini belgilagan holda nikoh shartnomasi tuzish mumkin. Er-xotin ajrashgan taqdirda nikoh shartnomasiga asosan ipotekaga olingan kvartiraning kimning egalik huquqiga o‘tishini belgilash mumkin.

BO‘LIB-BO‘LIB TO‘LASH YO‘LI BILAN AVTOMASHINA SOTIB OLGANDA, TO‘LOV TO‘LIQ TO‘LANGANDAN SO‘NG RASMIYLASHTIRISH PAYTIDA AVTOMASHINA EGASINING XOTINI DA’VO QILMASLIGI UCHUN NIMA QILISH KERAK?
Javob: Agar avtomashina uchun to‘lovni bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotib olayotgan bo‘lsangiz, avtomashina egasining turmush o‘rtog‘idan avtomashina uchun to‘lovni bo‘lib-bo‘lib amalga oshirish yo‘li bilan sotishga roziligi haqidagi notarial tartibda tasdiqlangan rozilik arizasini olish kerak.