🌳 Namangan viloyatida bog‘lar va tokzorlarni barpo qilish bo‘yicha

TAVSIYАNOMA

🌱 1. KO‘CHAT EKISH UCHUN MAYDONNI TAYYORLASH

🔹 Kuzda ko‘chat ekish uchun tanlab olingan maydon plantaj plugi bilan 50–60 sm chuqurlikda haydalgan bo‘lishi kerak.

🔹 Maydon haydalmagan bo‘lsa, bahorda 35–40 sm chuqurlikda haydalib, lazer tekislagich yordamida tekislanadi. Bu suvdan tejamkor foydalanish samaradorligini 2–3 barobarga oshiradi.

🔹 Ko‘chat ekish uchun reja tortiladi. Ko‘chatlar ekilgandan so‘ng qishda boshqa bog‘lar qatori sho‘r yuvish ishlari amalga oshiriladi.

💡 Muhim: Hosildorlik nav va payvandtag bilan bir qatorda agrotexnika, qator oralig‘i, daraxtlar orasidagi masofa, yorug‘lik va shamol harakatiga ham bog‘liq.

🪴 2. KO‘CHAT EKISH

📏 Ko‘chat ekiladigan chuqurlarning o‘lchami 60×60 sm bo‘lishi kerak.

🌱 Chuqur qazishda tuproqning yuqori 20–25 sm unumdor qismi alohida ajratib olinadi.

🧪 Chuqurga:

• 350–400 g fosforli o‘g‘it;

• 30–40 g kaliyli o‘g‘it;

• 8–10 kg chirigan go‘ng

tuproq bilan aralashtirib solinadi.

🌿 Ko‘chat ekishdan oldin shatmoqqa botirib olinadi. Ko‘chatning ildiz payvand qilingan joyi tuproqdan 2–3 sm yuqorida bo‘lishi kerak.

💧 Ekishdan so‘ng har bir chuqurga to‘liq suv quyiladi. Tuproq cho‘kkach, ko‘chat atrofi yana tuproq bilan to‘ldiriladi.

🌱 3. KO‘CHATLARNI PARVARISHLASH

🌱 Vegetatsiya davrida ko‘chatlar atrofi qatqaloq bo‘lib qolmasligi uchun tuproq muntazam yumshatib turiladi.

💧 Zarur namlikni ta’minlash uchun tomchilatib sug‘orish tizimini joriy etish tavsiya etiladi.

🚿 Yangi ekilgan ko‘chatlarni dastlabki davrda suv bilan ta’minlashga alohida e’tibor berish zarur.

🔄 Tomchilatib sug‘orish tizimi ishga tushmagan bo‘lsa, ko‘chat atrofiga aylana shaklida ariq olinib, suv bilan to‘ldiriladi.

💧 Tuproq namligini doimiy saqlash maqsadida ko‘chatlar mavsum davomida 12–14 martagacha sug‘oriladi.

🛡️ Yosh bog‘larda kasallik va zararkunandalarga qarshi zarur agrotexnik va himoya choralarini o‘z vaqtida qo‘llash lozim.

💧 4. TOMCHILATIB SUG‘ORISHNING O‘ZIGA XOS JIHATLARI

💧 Tomchilatib sug‘orish suvni bosim ostida o‘simlik ildiz qatlamiga yetkazib beruvchi zamonaviy sug‘orish usulidir.

🎯 Tizim o‘simlikning suvga bo‘lgan ehtiyojiga mos miqdordagi suvni kerakli vaqtda ildiz qatlamiga yetkazib beradi.

⚖️ Suv dala bo‘ylab bir tekis taqsimlanib, tuproq namligi boshqariladi.

🌱 Natijada:

• ortiqcha namlikning oldi olinadi;

• ildiz qatlamida optimal namlik saqlanadi;

• o‘simlik bir tekis rivojlanadi;

• suvdan foydalanish samaradorligi oshadi.

🔄 Oddiy egatlab sug‘orishda tuproqning ayrim joylari ortiqcha namlanib, boshqa qismlari yetarli namlanmasligi mumkin. Bu o‘simlikda suv tanqisligi va ortiqcha namlik bilan bog‘liq stress holatlarni yuzaga keltiradi.

✂️ 5. SHAKL BERISH

🌳 Urug‘li mevali daraxtlarga asosan kuzda, danakli mevali bog‘larda esa erta bahorda shakl berish maqsadga muvofiq.

📐 O‘zbekiston sharoitida pakana payvandtagda ekilgan intensiv bog‘larda ko‘chatlar taxminan 60 sm yuqoridan kesilib, shakl beriladi.

🌿 Asosiy lider novda qoldirilib, yon shoxlarning rivojlanishiga sharoit yaratiladi.

✂️ Shakl berishda shtamb uchun 50 sm qoldirilib, undan yuqorisida zarur miqdorda ko‘zlar qoldiriladi va ortiqcha qismi kesiladi.

🔪 Kerbovka usuli yordamida yangi novdalarning rivojlanishi rag‘batlantiriladi.

📅 Shoxlangan novdalar iyul–avgust oylarida 90° egilib, bog‘lanadi.

🌸 Yosh novdalar ma’lum vaqtda chilpib (chekanka) turiladi. Bu meva kurtaklarining ko‘proq hosil bo‘lishiga yordam beradi.

🏗️ 6. TEMIR-BETON USTUNLAR O‘RNATISH VA SIM TORTISH

🏗️ Ekilgan ko‘chatlarni birinchi yilning o‘zida simbag‘azlarga bog‘lab parvarish qilish uchun temir-beton ustunlar o‘rnatiladi.

🔩 Ustunlar o‘rnatilgach, bog‘ bo‘ylab zarur balandliklarda simlar tortiladi.

🔗 7. KO‘CHATLARNI SIMBAG‘AZLARGA BOG‘LAB PARVARISHLASH

🍎 Yangi ekilgan olma va nok bog‘larida temir-beton ustunlar o‘rnatilib, simlar tortilgach, ko‘chatlarning novdalari simlarga bog‘lanadi.

🌿 Bu usul novdalarning to‘g‘ri yo‘nalishda o‘sishi va rivojlanishini ta’minlaydi.

🔧 Bog‘da muntazam parvarish ishlari olib borilib, novdalarning shakllanishi nazorat qilinadi.

🧪 8. O‘G‘ITLASH

🌱 Yosh ko‘chatlarning yaxshi rivojlanishi uchun aprel oyining ikkinchi yarmida har bir ko‘chat atrofiga 100–120 g azotli o‘g‘it solinadi.

🔄 Ikkinchi marta iyun oyida shuncha miqdorda azotli o‘g‘it beriladi.

💧 Tomchilatib sug‘orish tizimi mavjud bog‘larda mineral ozuqalarni suv orqali tomchilatib berish maqsadga muvofiq. Bunda o‘g‘itning o‘zlashtirilish samaradorligi yuqori bo‘ladi.

🥕 Yosh pakana payvandtagli bog‘larning qator oralariga birinchi va ikkinchi yillarda sabzavot, poliz va kartoshka ekinlarini ekish mumkin.

⛔ Uchinchi yildan boshlab ushbu ekinlarni ekish tavsiya etilmaydi.

🌾 Oktyabr–noyabr oylarida qator oralari chopilib, yumshatiladi va begona o‘tlardan tozalanadi.

🧪 Kuzda:

• 90 kg/ga fosfor;

• 45 kg/ga kaliy;

• 10 t/ga organik o‘g‘it

berish tavsiya etiladi.

🍎 Yangi ekilgan intensiv bog‘lar ikkinchi yildan boshlab hosilga kiradi, 4–5-yildan esa to‘liq hosil bera boshlaydi.

🌿 ASOSIY NATIJA

💧 Suvni tejash
🌱 Sog‘lom ko‘chat
☀️ Yetarli yorug‘lik
🧪 To‘g‘ri oziqlantirish
✂️ To‘g‘ri shakllantirish
🍎 Yuqori va sifatli hosil

🌳 Sog‘lom bog‘ — mo‘l hosil garovi!

Namangan tumani hokimligi
Axborot xizmati