O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Tibbiyot bosh boshqarmasida 2026-yil 4-avgust kuni “Kiberxavfsizlik”, kiber tahdidlardan himoyalanish bo‘yicha tushuntirish maqsadida yig‘ilish o‘tkazildi.
2026-08-17 17:00:00 / Matbuot anjumanlari
Axborot xavfsizligini ta’minlash maqsadida, ijtimoiy tarmoqlardan xavfsiz foydalanishda xodimlar ijtimoiy tarmoq akkauntlari uchun murakkab va yagona parollardan foydalanishi, shaxsiy parollarini uchinchi shaxslarga bermasliklari hamda ularni messenjerlar orqali yubormasliklari, shuningdek, noma’lum foydalanuvchilardan kelgan shubhali havolalar va fayllarni ochmasliklari haqida aytib o‘tildi.
Shaxsiy hamda xizmatga oid maxfiy ma’lumotlarni ijtimoiy tarmoqlarda e’lon qilmaslik, profilning maxfiylik (Privacy) sozlamalarini muntazam tekshirib borish, akkauntga kirish tarixi va faol sessiyalarni nazorat qilish, faqat rasmiy mobil ilovalar va ishonchli manbalardan foydalanish hamda bank kartalaridan xavfsiz foydalanish haqida yana bir bor batafsil tushuntirildi.
Xususan:
- Bank karta raqami, uning amal qilish muddati, CVV/CVC kodi va SMS tasdiqlash kodlarini hech kimga oshkor qilmaslik;
- Bank mobil ilovasida SMS yoki Push-xabarnomalarni yoqish;
- Onlayn to‘lovlarni faqat ishonchli va himoyalangan (HTTPS) internet saytlarida amalga oshirish;
- Kartaga bog‘langan telefon raqamini nazorat ostida saqlash;
- Internet orqali to‘lovlar uchun alohida virtual kartalardan foydalanish;
- Karta bo‘yicha operatsiyalar limiti va cheklovlarini belgilash;
- Shubhali operatsiyalar aniqlanganda darhol bankka murojaat qilish va kartani vaqtincha bloklash;
- Bank xodimi sifatida tanishtirgan shaxslarga karta ma’lumotlari yoki tasdiqlash kodlarini bermaslik;
- Fishing — foydalanuvchining login, parol, bank kartasi ma’lumotlari va boshqa maxfiy axborotlarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritishga qaratilgan kiberjinoyat turi — ortib borayotganligi sababli, fishing (Phishing) hujumlaridan himoyalanish choralarini ko‘rish;
- Elektron pochta, SMS yoki messenjerlar orqali kelgan shubhali havolalarni ochmaslik;
- Login, parol va bank ma’lumotlarini faqat rasmiy saytlarga kiritish;
- Elektron pochta yuboruvchisining manzilini tekshirish;
- Noma’lum fayllar va dasturlarni yuklab olmaslik;
- Tashkilot yoki bank nomidan kelgan shubhali xabarlarni rasmiy aloqa kanallari orqali tekshirish;
- Fishing hujumiga duch kelganda bu haqda darhol axborot xavfsizligi bo‘limiga yoki tegishli mas’ul shaxsga xabar berish yuzasidan tushuntirildi.
Mobil telefonlarni himoya qilish
Mobil telefonlarni tashqi internetdagi kiberhujumlardan himoya qilish hamda ularning xavfsizligini ta’minlash uchun quyidagilarga amal qilish zarur, xususan:
- Telefonni PIN-kod, murakkab parol yoki biometrik himoya (barmoq izi yoki yuz orqali tanib olish) bilan himoya qilish;
- Operatsion tizim va barcha ilovalarni muntazam yangilab borish;
- Ilovalarni faqat rasmiy ilovalar do‘konlari (Play Market, App Store)dan yuklab olib o‘rnatish;
- Noma’lum manbalardan APK fayllarni yuklab olmaslik;
- Mobil antivirus yoki xavfsizlik dasturlaridan foydalanish;
- Bluetooth, NFC va Wi-Fi funksiyalarini faqat zarurat tug‘ilganda yoqish;
- Jamoat joylarida va transportlarda mavjud ochiq va himoyalanmagan Wi-Fi tarmoqlaridan foydalanishda ehtiyotkor bo‘lish, zarurat tug‘ilganda VPN xizmatidan foydalanish;
- Telefon yo‘qolganda yoki o‘g‘irlanganda darhol SIM-kartani bloklash va qurilmani masofadan o‘chirish choralarini ko‘rish.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Tibbiyot bosh boshqarmasi tasarrufidagi muassasalarda faoliyat yuritayotgan har bir xodimga quyidagi mas’uliyatlar yuklandi, xususan, yuqorida keltirilgan tavsiyalarga qat’iy rioya qilish, ijtimoiy tarmoqlar, bank kartalari, mobil qurilmalar va internet orqali sodir etiladigan kiber tahdidlardan himoyalanish talablariga rioya qilish.
Axborot xavfsizligi talablariga amal qilish, foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlari, moliyaviy mablag‘lari hamda tashkilotning axborot resurslarini ishonchli himoya qilishning muhim omili hisoblanishi doimo nazarda tutilishi hamda “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonunning 14-moddasiga muvofiq, davlat organlari va tashkilotlari o‘z tasarrufidagi axborot tizimlari hamda axborot resurslarining kiberxavfsizligini ta’minlashi, shuningdek, axborot-kommunikatsiya tarmoqlarining barqaror ishlashini ta’minlash choralarini ko‘rishlari lozim bo‘ladi.
