Bugungi kunda huquqni muhofaza qilish organlari faoliyatida xodimlarning kasbiy mahorati, xizmat intizomi va mas’uliyati bilan bir qatorda, ularning ruhiy barqarorligini ta’minlash ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Chunki murakkab vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilish, vazminlikni saqlash va zimmasiga yuklatilgan vazifalarni sidqidildan bajarish insonning psixologik tayyorgarligi bilan chambarchas bog‘liq.

Ayniqsa, qo‘riqlash xizmati faoliyatida hushyorlik, tezkor fikrlash, vaziyatni to‘g‘ri baholash va yuksak mas’uliyat talab etiladi. Bunday sharoitda xodimlarning ruhiy tayyorgarligini mustahkamlash, stressli vaziyatlarda o‘zini boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish hamda jamoada sog‘lom ma’naviy-ruhiy muhitni shakllantirish dolzarb vazifalardan biridir.

Xodimning kasbiy tayyorgarligi faqat nazariy bilim va amaliy ko‘nikmalar bilan cheklanmaydi. Uning o‘z hissiyotlarini boshqara olishi, qiyin vaziyatlarda vazminlikni saqlashi va ruhiy bosim ostida ham mas’uliyat bilan harakat qilishi xizmat faoliyatining muhim tarkibiy qismidir.

Psixologik barqarorlik insonning turli vaziyatlarga moslashishi, muammolarga oqilona yondashishi va hissiy zo‘riqishlarni boshqara olishida namoyon bo‘ladi. Xizmat jarayonida yuzaga keladigan turli vaziyatlar xodimdan nafaqat jismoniy tayyorgarlikni, balki mustahkam iroda, sabr-toqat va o‘ziga bo‘lgan ishonchni ham talab qiladi.

Shu bois psixologik tayyorgarlikni muntazam takomillashtirib borish, xodimlarning individual xususiyatlarini o‘rganish va ularga zarur tavsiyalar berish muhimdir. Bunda psixologik suhbatlar, tushuntirish ishlari, amaliy mashg‘ulotlar va profilaktik tadbirlar alohida o‘rin tutadi.

Yana bir muhim jihat — stressni boshqarish madaniyatidir. Har qanday inson faoliyatida charchoq, ruhiy zo‘riqish yoki turli qiyinchiliklar yuzaga kelishi mumkin. Muhimi, bunday holatlarni o‘z vaqtida anglash, ularning sabablarini aniqlash va to‘g‘ri yondashuv orqali salbiy oqibatlarning oldini olishdir. Buning uchun kun tartibiga rioya qilish, yetarli dam olish, hissiyotlarni nazorat qilish va zarur hollarda mutaxassis maslahatidan foydalanish muhim ahamiyatga ega.

Psixolog faoliyatining yana bir muhim yo‘nalishi jamoada sog‘lom ma’naviy-ruhiy muhitni shakllantirishdan iborat. O‘zaro hurmat, ishonch, hamjihatlik va samarali muloqot mavjud bo‘lgan jamoada xizmat vazifalarini hamkorlikda bajarish imkoniyati ortadi. Shu sababli har bir xodimga individual yondashish, uning fikrini tinglash va kasbiy faoliyatida duch kelayotgan qiyinchiliklarini tushunishga intilish zarur.

Psixologik yordam ko‘rsatishda insonning sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilish, xolislik hamda kasbiy etika qoidalariga rioya etish alohida ahamiyatga ega. Zero, ishonchga asoslangan munosabatgina samarali psixologik yordam uchun zarur sharoit yaratadi.

Xodimlarning ruhiy barqarorligini mustahkamlash bir martalik tadbir emas, balki doimiy e’tibor va izchil yondashuvni talab qiladigan jarayondir. Bu borada psixologlar, rahbarlar va jamoa a’zolarining hamkorligi, o‘zaro tushunishi hamda mas’uliyati muhim o‘rin tutadi.

Xulosa qilib aytganda, xizmat intizomi, kasbiy mahorat va ruhiy barqarorlik bir-birini to‘ldiruvchi muhim omillardir. Xodimning nafaqat jismoniy, balki psixologik jihatdan ham tayyor bo‘lishi xizmat vazifalarini sifatli bajarish, jamoada sog‘lom muhitni saqlash va kasbiy mas’uliyatni yanada oshirishga xizmat qiladi.

Muallif: Saparmatov Sulaymon Baxtiyor o‘g‘li — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qo‘riqlash xizmati MMIB PTG katta psixologi, leytenant.