O‘zbekistonda korrupsiyaga qarshi kurashish va uning oldini olish davlat siyosatining eng ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. So‘nggi yillarda bu sohada tizimli va keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirildi.
2026-05-31 15:55:00 / Yangiliklar
Quyida ushbu islohotlarning asosiy yo‘nalishlari va erishilgan natijalar tahlili keltirilgan:
1. Huquqiy asoslarning mustahkamlanishi
• Qonunchilik bazasi: 2017 yilda «Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida»gi Qonun qabul qilindi. Bu sohadagi munosabatlarni tartibga soluvchi o‘nlab prezident farmonlari va qarorlari hayotga tatbiq etildi.
• Milliy strategiyalar: Korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha davlat dasturlari muntazam ravishda qabul qilinib, ijrosi nazorat qilib borilmoqda.
2. Institutsional islohotlar (Yangi organlar tashkil etilishi)
• Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi: 2020 yilda maxsus vakolatli davlat organi — Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tashkil etildi. U bevosita Prezidentga bo‘ysunadi va Parlament oldida hisobdordir.
• Jamoatchilik nazorati: Davlat organlari huzurida Jamoatchilik kengashlari tuzildi. Bu fuqarolik jamiyati vakillariga davlat idoralari faoliyatini nazorat qilish imkonini beradi.
3. Raqamlashtirish va «inson omili»ni kamaytirish
Korrupsiyaning oldini olishning eng samarali yo‘li — davlat xizmatchisi va fuqaro o‘rtasidagi bevosita muloqotni kamaytirishdir.
• Davlat xizmatlari markazlari va my.gov.uz: Ko‘plab davlat xizmatlari elektron shaklga o‘tkazildi. Litsenziya va ruxsatnomalar olish jarayoni avtomatlashtirildi.
• Davlat xaridlari: Davlat xaridlari tizimi to‘liq elektron shaklga o‘tkazildi (xarid.uzex.uz). Bu budjet mablag‘larining sarflanishini shaffof qildi.
4. Davlat organlarida «Komplayens-nazorat» tizimi
• Vazirlik va idoralarda, yirik davlat ulushi bor korxonalarda va banklarda korrupsiyaga qarshi komplayens-nazorat (compliance control) tizimi joriy etildi. Bu tizim ichki korrupsiya xavf-xatarlarini aniqlash va bartaraf etishga xizmat qiladi.
5. Ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash
• Prezidentning tegishli farmoni bilan davlat organlari tomonidan majburiy tartibda ochiq ma’lumotlar sifatida joylashtirilishi kerak bo‘lgan ijtimoiy ahamiyatga molik ma’lumotlar ro‘yxati tasdiqlandi. Budjet xarajatlari, xizmat safarlari, davlat xaridlari haqidagi ma’lumotlar jamoatchilik uchun ochiqlandi.
6. Xalqaro hamkorlik va reytinglar
• O‘zbekiston BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasiga va Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining (IHTT) Istanbul harakatlar rejasiga faol a’zo bo‘ldi.
• «Transparency International» xalqaro tashkilotining Korrupsiyani qabul qilish indeksida (CPI) O‘zbekiston so‘nggi yillarda o‘z pozitsiyasini sezilarli darajada yaxshilab bormoqda.
