Proaktiv xizmat: Endi hujjat yig‘ib yurilmaydi
Yangi tizimning eng muhim jihati - proaktiv (avtomatik) xizmat ko‘rsatish hisoblanadi. Ilgari xodim nafaqa olish uchun ish beruvchiga murojaat qilishi va turli ma’lumotnomalar taqdim etishi kerak edi. Endi esa:
Barcha ma’lumotlar “Raqamli hukumat” tizimi orqali avtomatik tarzda olinadi.
Nafaqa tayinlash uchun fuqaroning murojaati talab etilmaydi.
Mablag‘lar to‘g‘ridan-to‘g‘ri fuqaroning bank kartasiga o‘tkaziladi.
Kimlar qamrab olinadi?
Qarorga ko‘ra, sug‘urta tizimi ikki shaklda amalga oshiriladi:
Majburiy tartibda: Rasman ishlayotgan barcha xodimlar daromad solig‘ining bir qismi hisobidan.
Ixtiyoriy tartibda: O‘zini o‘zi band qilgan shaxslar va norasmiy sektorda ishlovchilar (oyiga BHMning 5 foizi miqdorida to‘lov qilish orqali).
To‘lovlar miqdori stajga bog‘liq
Yangi tartibga ko‘ra, nafaqa miqdori fuqaroning sug‘urta stajiga (soliq to‘lagan davriga) bog‘liq bo‘ladi. Bu tizim odamlarni rasmiy ishlashga va ijtimoiy sug‘urta to‘lovlarini to‘lashga rag‘batlantiradi.
Homiladorlik va tug‘ish nafaqasi (2026-yil 1-yanvardan):
10 oydan 24 oygacha staj bo‘lsa – 75%;
25 oydan 60 oygacha staj bo‘lsa – 85%;
61 oydan yuqori staj bo‘lsa – 100%.
Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik (kasallik varaqasi) (2026-yil 1-iyuldan):
6 oydan 96 oygacha staj – 60%;
96 oydan yuqori staj – 80% miqdorida to‘lanadi.
Nima uchun bu muhim?
Bu qaror ish beruvchining zimmasidagi ijtimoiy yukni kamaytiradi (chunki nafaqalarni endi tadbirkor emas, davlat jamg‘armasi to‘laydi) va xodimlarning ijtimoiy himoyasini kafolatlaydi. Shuningdek, ayol-qizlarni ishga olishda “ertaga tug‘ruq ta’tiliga chiqsa, pulini kim to‘laydi?” degan xavotirlarga chek qo‘yadi.
Xulosa o‘rnida: 796-sonli qaror – bu nafaqat byurokratiyani kamaytirish, balki har bir mehnat qilayotgan fuqaroning kelajagi uchun davlat tomonidan berilgan mustahkam kafolatdir.
Sug‘urtalangan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda sug‘urta stajlari yoki amalga oshirilgan sug‘urta to‘lovlari yoxud boshqa masalalar bo‘yicha to‘g‘ridan-to‘g‘ri “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari yoki “Yagona milliy ijtimoiy himoya” axborot tizimi orqali jamg‘armaga murojaat qilishlari mumkin.