Sirdaryo viloyati Shirin shahar hokimligi

Bolalar – har bir davlatning kelajagi, jamiyatning bebaho boyligi hisoblanadi. Ularning sog‘lom, baxtli va xavfsiz muhitda voyaga yetishi nafaqat ota-onalarning, balki butun jamiyat va davlatning muhim vazifasidir. Afsuski, bugungi kunda dunyoning turli mamlakatlarida bo‘lgani kabi, bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlari uchrab turadi. Bunday holatlar bolaning jismoniy, ruhiy va ma’naviy rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi hamda uning kelajakdagi hayotiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin.

Shu sababli bolalarni har qanday zo‘ravonlikdan himoya qilish, ularning huquqlarini ta’minlash va xavfsiz muhit yaratish har bir insonning fuqarolik burchidir.

Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik nima?

Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik – bu ularga jismoniy yoki ruhiy zarar yetkazadigan, rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan har qanday harakat yoki harakatsizlikdir. Zo‘ravonlik quyidagi shakllarda namoyon bo‘lishi mumkin:

Jismoniy zo‘ravonlik – urish, tepish, tan jarohati yetkazish yoki boshqa kuch ishlatish holatlari.

Ruhiy zo‘ravonlik – haqorat qilish, qo‘rqitish, tahqirlash, doimiy tanqid qilish yoki mensimaslik.

Jinsiy zo‘ravonlik – bolani uning roziligisiz yoki yoshiga mos bo‘lmagan jinsiy harakatlarga jalb etish.

E’tiborsizlik (beparvolik) – bolaning oziq-ovqat, ta’lim, tibbiy yordam, mehr va xavfsizlik kabi asosiy ehtiyojlarini qondirmaslik.
Har qanday zo‘ravonlik bolaning ruhiyatida chuqur iz qoldiradi va uning sog‘lom rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi.

Zo‘ravonlikning bolalar hayotiga ta’siri
Zo‘ravonlikka duch kelgan bolalarda quyidagi salbiy oqibatlar kuzatilishi mumkin: o‘ziga bo‘lgan ishonchning pasayishi;

doimiy qo‘rquv va xavotir hissi;

depressiya va ruhiy tushkunlik;

o‘qishga qiziqishning kamayishi;

tajovuzkor yoki aksincha, tortinchoq bo‘lib qolish; ijtimoiy munosabatlarda qiyinchiliklar;

kelajakda sog‘lom oila qurish va jamiyatga moslashishda muammolar.

Shu bois zo‘ravonlikning oldini olish uni sodir bo‘lgandan keyin bartaraf etishdan ko‘ra ancha samaraliroq hisoblanadi.

Zo‘ravonlikning oldini olish yo‘llari

Bolalarni himoya qilish uchun quyidagi chora-tadbirlar muhim ahamiyatga ega:

Oilada sog‘lom muhit yaratish.

Ota-onalar farzandlari bilan doimiy muloqotda bo‘lishi, ularni tinglashi va fikrlariga hurmat bilan qarashi zarur. Mehr-muhabbat va ishonch muhiti bolani turli xavflardan himoya qiladi.

Ta’lim muassasalarida xavfsiz muhitni ta’minlash

Maktab va bog‘chalarda bolalarga nisbatan har qanday tazyiq va zo‘ravonlikka nisbatan murosasiz munosabat bo‘lishi kerak. Pedagoglar va psixologlar bolalarning ruhiy holatini muntazam kuzatib borishlari lozim.

Huquqiy savodxonlikni oshirish.

Bolalar o‘z huquqlarini bilishi, ularga nisbatan noqonuniy xatti-harakatlar sodir etilganda kimga murojaat qilish mumkinligini tushunishi muhimdir.
Internet xavfsizligini ta’minlash.

Raqamli texnologiyalar rivojlangan davrda bolalar internet orqali ham turli tahdidlarga duch kelishi mumkin. Ota-onalar farzandlarining internetdan foydalanishini nazorat qilishi va ularga onlayn xavfsizlik qoidalarini o‘rgatishi lozim.

Jamiyatning roli.

Bolalarni himoya qilish faqat ota-onalar yoki davlat organlarining emas, balki butun jamiyatning mas’uliyatidir. Qo‘shnilar, qarindoshlar, pedagoglar, shifokorlar va boshqa fuqarolar bolaga nisbatan zo‘ravonlik alomatlarini sezgan taqdirda befarq bo‘lmasliklari zarur.

Har bir insonning loqayd bo‘lmasligi ko‘plab bolalarning hayotini saqlab qolishi yoki ularning kelajagini ijobiy tomonga o‘zgartirishi mumkin.

Sirdaryo viloyat sudining sudyasi
J.Turdimuratov