Farg'ona viloyati Rishton tumani hokimligi

Javobgarlik — korrupsiya uchun jazo muqarrarligi adolatli jamiyat barpo etish va davlat boshqaruvining samaradorligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan muhim tamoyillardan biridir. Korrupsiya har qanday davlatning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy taraqqiyotiga jiddiy to‘siq bo‘ladi. U jamiyatda tengsizlikni kuchaytiradi, fuqarolarning davlat idoralariga bo‘lgan ishonchini susaytiradi va qonun ustuvorligiga putur yetkazadi. Shu sababli korrupsiyaga qarshi kurashda jazo muqarrarligini ta’minlash ustuvor vazifalardan biri hisoblanadi.

Jazo muqarrarligi deganda, qonunbuzarlik sodir etgan har qanday shaxs, uning lavozimi, obro‘si yoki boyligidan qat’i nazar, albatta javobgarlikka tortilishi tushuniladi. Agar jamiyatda ayrim shaxslar jazodan qochib qutulishi mumkin degan fikr paydo bo‘lsa, bu holat korrupsiyaning keng tarqalishiga sabab bo‘ladi. Chunki jazosizlik hissi qonunbuzarlikni rag‘batlantiradi. Aksincha, har bir noqonuniy harakat o‘z oqibatiga ega ekanligi aniq bo‘lsa, bu ko‘plab insonlarni bunday yo‘ldan qaytaradi.

Shu o‘rinda ta’kidlash joizki, jazo muqarrarligini ta’minlash faqatgina qat’iy jazolarni joriy etish bilan cheklanib qolmasligi kerak. Eng muhimi — qonunlarning amalda ishlashi va ularning barchaga bir xil tatbiq etilishidir. Qonun oldida barcha teng bo‘lishi shart. Faqat shundagina jamiyatda haqiqiy adolat qaror topadi va korrupsiyaga qarshi samarali kurash olib borish mumkin bo‘ladi.

Bundan tashqari, javobgarlik tizimi shaffof va ochiq bo‘lishi muhim ahamiyatga ega. Fuqarolar huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ishonishi uchun ularning faoliyati ochiq va hisobdor bo‘lishi lozim. Sud tizimining mustaqilligi, tergov organlarining xolisligi va adolatli qarorlar qabul qilinishi jazo muqarrarligini ta’minlashda asosiy omillardan hisoblanadi. Agar ushbu tizimlarda adolat ta’minlanmasa, korrupsiyaga qarshi kurash samarasiz bo‘lib qoladi.

Jazo muqarrarligi nafaqat jazolash, balki profilaktika vazifasini ham bajaradi. Bu tamoyil jamiyatda qonunbuzarlikka nisbatan murosasiz munosabatni shakllantiradi. Odamlar o‘z harakatlari uchun javobgarlikni his eta boshlaydi, bu esa ularni qonun doirasida ish yuritishga undaydi. Natijada korrupsiya holatlari kamayadi va sog‘lom ijtimoiy muhit shakllanadi.

Shu bilan birga, korrupsiyaga qarshi kurashda jamoatchilik nazoratining o‘rni beqiyosdir. Fuqarolik jamiyati institutlari, ommaviy axborot vositalari va faol fuqarolar korrupsiya holatlarini ochiqlash va ularga qarshi kurashda muhim rol o‘ynaydi. Jamoatchilik nazorati kuchli bo‘lgan jamiyatda davlat organlari ham o‘z faoliyatini qonun doirasida olib borishga intiladi. Bu esa jazo muqarrarligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Yana bir muhim jihat — yosh avlodda halollik va adolat qadriyatlarini shakllantirishdir. Ta’lim muassasalarida korrupsiyaga qarshi madaniyatni targ‘ib qilish, yoshlarga qonunga hurmat ruhida tarbiya berish orqali kelajakda korrupsiyasiz jamiyatni barpo etish mumkin. Chunki har qanday islohotlar, avvalo, inson ongi va dunyoqarashidan boshlanadi.

Xulosa qilib aytganda, javobgarlik — korrupsiya uchun jazo muqarrarligi tamoyili jamiyat taraqqiyotining mustahkam poydevoridir. U qonun ustuvorligini ta’minlaydi, adolatni qaror toptiradi va fuqarolarning davlatga bo‘lgan ishonchini mustahkamlaydi. Jazo muqarrar bo‘lgan jamiyatda korrupsiyaga o‘rin qolmaydi va bu esa barqaror rivojlanish hamda farovon hayotga olib keladi.

U. Oripov,

Fuqarolik ishlari bo‘yicha Rishton

tumanlararo sudining raisi.