Samarqand viloyati Paxtachi tumani hokimligi

Assalomu alaykum, hurmatli brifing ishtirokchilari!

Bugungi brifingimiz mavzusi — “Yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashish — davr talabi”.

Avvalo, yashirin iqtisodiyot deganda iqtisodiy faoliyatning davlat tomonidan to‘liq hisobga olinmaydigan, daromadlar yashiriladigan yoki belgilangan qonuniy talablarga rioya qilinmagan holda amalga oshiriladigan qismini tushunishimiz mumkin.

Yashirin iqtisodiyotning mavjudligi davlat va jamiyat uchun bir qator salbiy oqibatlarni keltirib chiqaradi.

Jumladan, norasmiy faoliyat natijasida davlat budjetiga tushishi lozim bo‘lgan mablag‘lar kamayadi, qonuniy faoliyat yuritayotgan tadbirkorlar uchun teng bo‘lmagan raqobat muhiti yuzaga keladi. Bundan tashqari, norasmiy bandlik xodimlarning mehnat va ijtimoiy huquqlari to‘liq kafolatlanmasligiga sabab bo‘lishi mumkin.

Yashirin iqtisodiyotning yana bir muhim jihati shundaki, u korrupsiyaviy xavflar uchun ham sharoit yaratishi mumkin. Shu sababli unga qarshi kurashish faqat soliq tushumlarini oshirish masalasi emas, balki qonuniylik, halol raqobat va iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash masalasidir.

Bugungi kunda yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda eng muhim vositalardan biri — raqamlashtirish.

Elektron hisob-fakturalar, elektron to‘lovlar, onlayn nazorat-kassa tizimlari, davlat xizmatlarining elektron shaklga o‘tkazilishi iqtisodiy operatsiyalarning shaffofligini oshirishga xizmat qilmoqda.

Raqamlashtirish orqali inson omilining kamayishi esa ortiqcha byurokratik jarayonlar va korrupsiyaviy xavflarni qisqartirish imkonini beradi.

Zamonaviy texnologiyalar yashirin iqtisodiyotni qisqartirish uchun yangi imkoniyatlarni yaratmoqda.

Elektron hisob-fakturalar, onlayn nazorat-kassa mashinalari, elektron to‘lovlar, raqamli soliq xizmatlari va ma’lumotlar bazalarining integratsiyalashuvi iqtisodiy operatsiyalarni kuzatish va tahlil qilish imkoniyatini oshiradi.

Raqamlashtirishning asosiy afzalliklaridan biri — inson omilini kamaytirishdir. Davlat xizmatlari va nazorat jarayonlarining avtomatlashtirilishi mansabdor shaxs bilan tadbirkor o‘rtasidagi bevosita aloqalarni qisqartirib, korrupsiyaviy xavflarni kamaytirishga xizmat qilishi mumkin.

Biroq raqamlashtirishning o‘zi yetarli emas. Raqamli tizimlar o‘zaro integratsiyalashgan, ma’lumotlar ishonchli va fuqarolarning huquqlari himoyalangan bo‘lishi lozim.

Shu bilan birga, yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashishda faqat jazolash choralariga tayanish yetarli emas.

Menimcha, bu borada asosiy e’tibor qonuniy faoliyat yuritishni imkon qadar qulay qilishga qaratilishi kerak.

Ya’ni tadbirkor uchun biznesni qonuniy ro‘yxatdan o‘tkazish, soliq to‘lash, hisobot topshirish va boshqa majburiyatlarni bajarish norasmiy faoliyatdan ko‘ra osonroq va manfaatliroq bo‘lishi kerak.

Buning uchun:

— davlat xizmatlarini yanada soddalashtirish;

— ortiqcha ma’muriy to‘siqlarni kamaytirish;

— soliq ma’murchiligini takomillashtirish;

— norasmiy bandlikni qisqartirish;

— elektron to‘lovlarni rivojlantirish;

— tadbirkorlarning huquqiy va moliyaviy savodxonligini oshirish;

— korrupsiyaviy xavflarni kamaytirish kabi choralar muhim ahamiyatga ega.

Yana bir muhim masala — fuqarolarning o‘zlari ham yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashish jarayonining faol ishtirokchisiga aylanishi kerak.

Masalan, xaridorning chek talab qilishi, xodimning rasmiy mehnat shartnomasi asosida ishlashi, tadbirkorning o‘z faoliyatini qonuniy olib borishi oddiy ko‘ringan bo‘lsa-da, iqtisodiyotning shaffofligini ta’minlashda katta ahamiyatga ega.

Xulosa qilib aytganda, yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashish — bu faqat davlat organlarining vazifasi emas. Bu davlat, tadbirkor va fuqaroning umumiy manfaatidir.

Qonuniy va shaffof iqtisodiyot — kuchli budjet, sog‘lom raqobat, kafolatlangan mehnat huquqlari va barqaror iqtisodiy rivojlanishning muhim asosidir.

Shuning uchun bugungi kunning asosiy vazifalaridan biri — qonuniy faoliyat yuritish uchun shunday sharoit yaratish kerakki, fuqarolar va tadbirkorlar yashirin emas, balki ochiq va qonuniy faoliyat yuritishni o‘z manfaatlaridan kelib chiqib tanlasinlar.

E’tiboringiz uchun rahmat!