Navoiy viloyati Nurota tumani hokimligi

Nurota tumani hokimligida tuman hokimi Azamat Fayziyev ishtirokida Nurota tumani namunaviy/maqsadli hudud sifatida belgilangan BMT Taraqqiyot dasturining yangi loyihasi faoliyati muhokama qilindi. Ushbu loyiha Global ekologik jamg‘arma (GEF) tomonidan moliyalashtirilib, BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP) tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. 

Loyiha G‘arbiy Tyan-Shan, Nurota va Ko‘hitangtosh landshaftlarida — jumladan, ushbu hududlardagi 10 ta muhim bioxilma-xillik hududida— ekotizimlarni tiklash, yaylovlarni barqaror boshqarishni joriy etish, bioxilma-xillikni asrash hamda iqlim o‘zgarishiga chidamli qishloq turmush tarzini rivojlantirishga qaratilgan. Shu tariqa loyiha hududlarni iqlim o‘zgarishiga moslashishi, degradatsiyaga uchragan ekotizimlarni tiklash va qishloq hududlarining barqaror rivojlanishi bo‘yicha ustuvor yo‘nalishlarga asoslanga chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

Loyihaning maqsadli hududlari yuqori ekologik qiymatga ega bo‘lib, mahalliy aholining daromadi chorvachilik va tabiiy yaylov resurslariga bevosita bog‘liqdir. Loyiha tomonidan olib borilgan tahlillarga ko‘ra, haddan tashqari mol boqish, daraxt va butalarning (asosan maishiy energiya ehtiyoji uchun) kesilishi, chorva mollarining nazoratsiz harakati, yaylov o‘simlik qoplamining degradatsiyasi, tuproq eroziyasi, o‘rmon va buta resurslaridan samarasiz foydalanish, shuningdek ortib borayotgan iqlimiy bosim hududlarda ekotizimlar buzilishiga olib keluvchi asosiy omillari hisoblanadi.

Maqsadli hududlarda mahalliy jamoalar va dehqon xo‘jaliklari asosiy daromad manbai sifatida past samaradorlikka ega an’anaviy chorvachilikka yuqori darajada qaram bo‘lib qolmoqda. Chorva mollari sonining ortishi, qo‘shimcha qiymat zanjirini yaratuvchi texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarining cheklanganligi, muqobil bandlik va daromad manbalarining yetishmasligi hamda bozor tizimlari bilan zaif integratsiya yaylovlarga bosimni yanada kuchaytirmoqda. Natijada yaylovlar mahsuldorligi pasaymoqda, o‘simlik qoplami qisqarmoqda, tuproq degradatsiyaga uchramoqda va qishloq aholisining ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligi zaiflashmoqda.

Shu sababli loyiha ekotizimlarga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi ekstensiv chorvachilikka qaramlikni kamaytirishga, shu bilan birga mahalliy aholi daromadlarini oshiruvchi barqaror turmush tarzi va iqlimga mos iqtisodiy faoliyat turlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi.

Tuman hokimi ishtirokida o‘tgan uchrashuvda loyiha doirasida, mahalliy manfaatdor tomonlar, hususan tumandagi ayollar jamoalari, yoshlar guruhlari, dehqon xo‘jaliklari, yaylov foydalanuvchilari va mahalliy hokimiyat organlari hamkorlikda aniqlangan muqobil turmush tarzi imkoniyatlari bo‘yicha maslahatlashuvlar va turli tadbirlarini o‘tkazish, yaylov degradatsiyasini kamaytirish, barqaror yaylovlarni boshqarishni yaxshilash, aholining iqtisodiy barqarorligini oshirish, o‘simlik qoplamini tiklash va tuproqni himoya qilish, maqsadli landshaftlarda iqlim barqarorligini oshirishga qaratilgan chora tadbirlar muhokama qilindi. Shuningdek, loyiha amalga oshirigach erishilishi kutilayotgan natijalar, jumladan yaylov bosimini kamaytirish, barqaror bo‘lmagan chorva mollarini yaylov tizimlari va boshqa barqaror bo‘lmagan tabiiy resurslar amaliyotlariga bog‘liqlikni kamaytirish, aholi daromadini xilma-xillashtirish orqali ularning turmush darajasini oshirishga erishiladi.