Özbekiston Respublikasi Toğ-kon sanoati va geologiya vazirligi huzuridagi Toğ-kon sanoati va geologiya sohasini nazorat qiliş inspeksiyasi

2026-yilning yanvar–oktabr oylarida O‘zbekistonda yer qa’ridan foydalanish huquqi bo‘yicha 432 ta ruxsatnoma rasmiylashtirildi. Elektron auksionga chiqarilgan 303 ta kon va istiqbolli maydonning 169 tasi 446 milliard so‘mga realizatsiya qilindi.

Bu ma’lumotlar 6-noyabr kuni Toshkent shahridagi Kontent tayyorlash markazida Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda “Yer qa’ridan foydalanish markazi” davlat muassasasi tomonidan tashkil etilgan matbuot anjumanida ma’lum qilindi.

Tadbirda ruxsat berish tartiblarini takomillashtirish, auksion savdolarining ochiqligi, geologik ma’lumotlardan foydalanish va davlat xizmatlarini raqamlashtirish masalalari muhokama qilindi.

Anjumanda vazirlikning Kon-geologiya nazorati va noruda xomashyosi bo‘limi boshlig‘i Bahodir Raximov, Markaz direktorining o‘rinbosarlari Feruz Badalov va Jo‘rabek Azimov, soha mutaxassislari, tadbirkorlar hamda jurnalistlar ishtirok etdi.

Hisobot davrida noruda foydali qazilmalar bo‘yicha 233 ta ruxsatnoma berildi. Ularning 101 tasi qazib olish, 132 tasi geologik o‘rganishga tegishli. Strategik foydali qazilmalar bo‘yicha 149 ta ruxsatnomaning 68 tasi geologik o‘rganish, 81 tasi qazib olish uchun rasmiylashtirildi. Yana 50 ta ruxsatnoma oltin izlovchilar usulida qazib olish faoliyatiga berildi.

Noruda foydali qazilmalar bo‘yicha ruxsatnomalar Qoraqalpog‘iston Respublikasida 41 ta, Andijonda 13 ta, Buxoroda 7 ta, Jizzaxda 19 ta, Qashqadaryo va Navoiyda 35 tadan, Namangan va Samarqandda 22 tadan, Sirdaryoda 1 ta, Surxondaryoda 11 ta, Toshkent viloyatida 10 ta hamda Farg‘onada 17 tani tashkil etdi.

Auksionga chiqarilgan 303 ta obyektning 291 tasi noruda, 9 tasi oltin izlovchilar usulida qazib olish va 3 tasi asosiy turdagi foydali qazilmalarga tegishli. Ruxsatnoma shartlariga rioya etilishini monitoring qilish doirasida “Xavfni tahlil qilish” axborot tizimi orqali 1 859 ta ogohlantirish xati yuborildi.

Geologik loyihalar ekspertizasi bo‘yicha 331 ta xulosa berildi. Shundan 166 tasi yiriklashtirilgan texnik-iqtisodiy hisoblar, 165 tasi texnik-iqtisodiy asoslar yuzasidan tayyorlandi. Birinchi yo‘nalishdagi xulosalarning 34 tasi strategik, 132 tasi noruda foydali qazilmalarga tegishli. Loyiha-smeta hujjatlari bo‘yicha qo‘shimcha 82 ta xulosa taqdim etildi. Prezidentning PQ-104-son qaroriga muvofiq, geologik loyihalarni ekspertizadan o‘tkazish vakolati Markazga o‘tkazilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 27-iyuldagi 178-son Farmoni hamda Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 19-dekabrdagi 854-son, 2021-yil 27-avgustdagi 543-son va 2026-yil 15-maydagi 246-son qarorlariga muvofiq, 42 ming gektar yer sanoat toifasiga o‘tkazilib, Markazga doimiy foydalanish huquqi asosida ajratildi.

Shuningdek, 2 427 ta kon va istiqbolli maydon haqidagi ma’lumotlar Davlat kadastrlarining yagona tizimiga integratsiya qilindi. Yer uchastkalaridan foydalanish va qurilish masalalari bo‘yicha 20 000 ta xulosa berilib, 158 ta kadastr pasporti shakllantirildi.

Geologik o‘rganish bo‘yicha 65 ta ish davlat hisobiga olindi, 252 ta hisobot qabul qilindi. Ularning 73 tasi budjet mablag‘lari hisobidan bajarilgan ishlarga, 179 tasi tadbirkorlik subyektlariga tegishli. Ma’lumotlar bazasiga 1 036 ta vektorli grafik ma’lumot kiritilib, 130 ta mahalliy baza shakllantirildi. Foydali qazilmalar zaxiralari davlat balansi bo‘yicha 29 ta ish bajarildi.

Geologik hisobot va ma’lumotlarni taqdim etish bo‘yicha 1 908 ta xizmat ko‘rsatildi. Shundan 1 742 tasi tizim tashkilotlariga, 166 tasi tadbirkorlarga to‘g‘ri keldi. Bundan tashqari, 84 ta xalqaro va xorijiy standart davlat tiliga tarjima qilinib, “Standartlar instituti”ga yuborildi.

“Front office” orqali 169 ta tadbirkorga maslahat berildi, “1356” Call-markaziga kelib tushgan 743 ta murojaat ko‘rib chiqildi. Hududlarda 7 ta sayyor va ommaviy qabul o‘tkazilib, 387 ta axborot materiali e’lon qilindi.

Raqamlashtirish doirasida “Geomonitoring” tizimiga noruda foydali qazilmalar bo‘yicha 278 ta ruxsatnoma ma’lumotlari kiritildi. Strategik xomashyo bo‘yicha 25 ta ruxsatnomaga identifikatsiya raqami berildi, 125 ta kon qayta xatlovdan o‘tkazildi. “Kon-geologiya xizmatlari” moduli bosqichma-bosqich ishga tushirilmoqda. Ruxsatnomalarni “license.uz” orqali rasmiylashtirish yo‘lga qo‘yilib,  “Geomonitoring” platformasiga integratsiya qilindi.

Keltirilgan ko‘rsatkichlar ruxsat berish, geologik ma’lumotlarni hisobga olish va monitoring jarayonlarida raqamli vositalardan foydalanish kengayayotganini ko‘rsatadi. Bu tadbirkorlar uchun ma’lumot olish va hujjatlarni rasmiylashtirish tartiblarini soddalashtirishga xizmat qilishi mumkin.

Shu bilan birga, ruxsatnoma shartlariga rioya etilishi ustidan monitoringning samaradorligi aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va qonuniy faoliyatni ta’minlash natijalari bilan baholanadi. Shaffof nazorat yer qa’ri resurslaridan oqilona foydalanish, iqtisodiy manfaatlarni himoya qilish va noqonuniy qazib olish xavfini kamaytirishda ahamiyatga ega.