Qoraqalpoğiston Rеspublikаsi Ellikqal'a tumani hokimligi

Surishtiruv, dastlabki tergov va yopiq sud majlisi ma’lumotlarini oshkora qilish uchun belgilangan jinoiy javobgarlik

O‘zbekiston Respublikasida qonun ustuvorligini ta’minlash, odil sudlovni amalga oshirish hamda fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qilish maqsadida surishtiruv, dastlabki tergov va sud jarayonlariga oid ma’lumotlarning maxfiyligi qonun bilan kafolatlangan.

Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining
239-moddasiga muvofiq, surishtiruv yoki dastlabki tergov ma’lumotlarini prokuror, tergovchi yoki surishtiruvchi ruxsatisiz oshkora qilgan shaxslar jinoiy javobgarlikka tortiladi. Mazkur norma tergov sirini saqlash orqali ish bo‘yicha xolis va to‘liq tekshiruv o‘tkazilishini ta’minlashga qaratilgan.

Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 201-moddasida dastlabki tergov ma’lumotlarini oshkora etmaslik talabi mustahkamlab qo‘yilgan bo‘lib, unga ko‘ra ishda ishtirok etuvchi shaxslar tergov sirini saqlash majburiyatiga egadirlar. Ushbu majburiyatni buzish belgilangan tartibda  javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Yopiq sud majlislariga kelsak, ular O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining tegishli moddalariga muvofiq, davlat sirlarini muhofaza qilish, shaxsiy hayot daxlsizligini ta’minlash, voyaga yetmaganlar manfaatlarini himoya qilish kabi holatlarda o‘tkaziladi. Bunday sud majlislarida ishtirok etgan shaxslar majlis davomida ma’lum bo‘lgan axborotlarni oshkora etmasliklari shart.

Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, yopiq sud majlisi ma’lumotlarini tarqatish, shuningdek tergov sirini buzish nafaqat protsessual qoidalarning buzilishi, balki jinoiy javobgarlikka sabab bo‘luvchi qilmish sifatida baholanadi. Bu esa o‘z navbatida jarima, muayyan huquqlardan mahrum qilish yoki boshqa jazo choralarini qo‘llashga olib kelishi mumkin.

Mazkur huquqiy normalarning joriy etilishi quyidagi maqsadlarga xizmat qiladi: tergov jarayonining xolisligi va samaradorligini ta’minlash;
guvohlar va jabrlanuvchilar xavfsizligini muhofaza qilish;
shaxsning sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilish;sudlov jarayoniga tashqi ta’sirlarning oldini olish.
Xulosa qilib aytganda, surishtiruv, dastlabki tergov va yopiq sud majlisiga oid ma’lumotlarni oshkora qilishga doir cheklovlar huquqiy davlatning muhim kafolatlaridan biri hisoblanadi. Shu bois, har bir fuqaro va mansabdor shaxs qonun talablariga qat’iy rioya etishi, axborot bilan ishlashda yuksak huquqiy madaniyatni namoyon etishi lozim.

Jinoyat ishlari bo‘yicha Ellikqal’a tuman
sudining tergov sudyasi
Seytanov Azat Ismaylovich