Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumani hokimligi

Firibgarlik — bu aldash yoki ishonchni suiiste'mol qilish yo‘li bilan boshqalarning mulkini yoki mulkka bo‘lgan huquqini qo‘lga kiritishdir. Javobgarlik, aynan mana shu — o‘zgalar mulkiga yoki o‘zgalar mulkiga egalik qilish huquqini aldov yoki ishonchni suiiste'mol qilish orqali qo‘lga kiritishga asoslanadi. Firibgarlikda aybdor shaxs mulkdorni yoki mulk uning qaramog‘ida bo‘lgan boshqa shaxsni aldab yoki ularning ishonchini suiiste'mol qilib, jabrlanuvchilarni o‘z mol-mulklarini ixtiyoriy ravishda firibgarga topshirishga undaydi. Natijada, firibgar ushbu mulkka egalik qilish huquqini qo‘lga kiritgandek bo‘ladi. Firibgarlik faqat o‘zgalar mulkini egallab olishga emas, balki aybdorning mulkiy huquqlarini qo‘lga kiritishga ham qaratilgan bo‘lishi mumkin. Bunday hollarda firibgar rasmiy hujjatlar yordamida jinoyat sodir etadi. Mazkur hujjatlar unga muayyan mulkdan foydalanish imkonini ham berishi mumkin. Masalan: tilxat, ishonchnoma, ko‘rsatuvchi chek va boshqa shu kabi hujjatlar bunga misol bo‘la oladi. Agar firibgarlik yo‘li bilan ko‘rsatuvchi chek qo‘lga kiritilib, undan foydalanib muayyan miqdorda pul mablag‘lari egallansa, bu harakat firibgarlik sifatida baholanishi lozim. Firibgarlikda mulkni yoki unga egalik huquqini olish aldov yoki ishonchni suiiste'mol qilish vositasida amalga oshiriladi. Bunga misol qilib, ataylab tarozidan urib qolish, metrni kam o‘lchash, o‘z foydasiga hisobda adashish kabi holatlar keltirilishi mumkin. Agar bunday holatlar savdo yoki maishiy xizmat ko‘rsatish sohasida, o‘z mehnat faoliyati bilan shug‘ullanmaydigan xususiy shaxs tomonidan sodir etilsa, bu firibgarlik jinoyati tarkibini vujudga keltiradi. Firibgarlik jinoyati faqat qasddan sodir etiladi. Firibgarlik jinoyatini sodir etgan shaxs jinoiy javobgarlikka tortilishi uchun u kamida 16 yoshga to‘lgan, jismonan sog‘lom va aqli raso bo‘lishi kerak. Firibgarlik jinoyatining asosiy sabablari — fuqarolarning noqonuniy ravishda ma’lum imtiyozlarga ega bo‘lishga intilishi bilan bog‘liq. Masalan, oliy o‘quv yurtiga o‘qishga kirish, ishga joylashish va shunga o‘xshash holatlar. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 168-moddasida firibgarlik uchun jinoiy javobgarlik belgilangan. Unga ko‘ra: * jarima jazosi, * axloq tuzatish ishlari, * ozodlikni cheklash yoki * ozodlikdan mahrum qilish jazolari tayinlanishi mumkin. Agar firibgarlik jinoyati oqibatida yetkazilgan moddiy zarar o‘rni qoplangan bo‘lsa, jinoyatchiga ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazolar qo‘llanilishi mumkinligi ko‘rsatilgan. Jinoyat ishlari bo‘yicha Dehqonobod tuman sudi raisi: Sh. Baxtiyorov