Özbekistonda ilk sun’iy muzlik: qişdagi suv zaxirasi — ertangi kun farovonligi uçun!
2026-11-10 11:00:00 / Yangiliklar
Uçraşuvda suv resurslarini asraş, iqlim özgarişiga moslaşiş hamda toğli hududlarda suv ta’minotini yaxşilaşga qaratilgan hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Uşbu hamkorlikning amaliy yönalişlaridan biri — Özbekistonda ilk bor joriy etilgan sun’iy muzlik (“Ice Stupa”) texnologiyasidir.
Ta’kidlaş joizki, iqlim özgarişi, haroratning kötarilişi, muzliklarning erişi va yoğingarçilik rejimining özgarişi Markaziy Osiyoda, xususan, Özbekistonda suv resurslarini asraş masalasini tobora dolzarb vazifaga aylantirmoqda. Prognozlarga köra, 2050-yilga borib suv bilan ta’minlanganlik darajasi 30–40 foizga kamayişi, suğoriş suviga bölgan talab esa 25 foizga oşişi mumkin. Hisob-kitoblarga köra, suv tanqisligi hajmi 2015-yildagi qariyb 3 milliard kub metrdan 2030-yilda 7 milliard kub metrga, 2050-yilga borib esa 15 milliard kub metrgaça yetişi ehtimoli bor.
Şu maqsadda Ekologiya qömitasi FAO bilan hamkorlikda Özbekistonda ilk bor sun’iy muzlik — “Ice Stupa” texnologiyasini joriy etdi. Mazkur taşabbus Global ekologik jamğarma (GEF) tomonidan moliyalaştirilayotgan “Özbekistonda oziq-ovqat tizimlari, yerdan foydalaniş va tiklaş ta’siri dasturi” (FOLUR) doirasida FAOning Özbekistondagi vakolatxonasi tomonidan amalga oşirilmoqda.
Mazkur texnologiya qiş mavsumida mavjud suv manbalaridan foydalanib, suvni maxsus quvurlar orqali yuqoriga purkaş va sovuq havo ta’sirida muz şaklida töplaş tamoyiliga asoslangan. Natijada ulkan muz inşooti hosil böladi. Töplangan suv bahor va yoz oylarida, suvga ehtiyoj ortgan davrda erib, undan foydalaniş imkonini beradi.
Uşbu innovatsion yeçim qiş mavsumidagi suvni muz şaklida zaxiralaş, qurğoqçil toğli hududlarda suv ta’minotini yaxşilaş, qişloq xöjaligi va mahalliy aholi ehtiyojlari uçun qöşimça suv manbaini şakllantiriş, iqlim özgarişi va qurğoqçilik oqibatlariga moslaşiş va mahalliy hamjamiyatlarning barqarorligini mustahkamlaşga xizmat qiladi.
Sun’iy muzlik texnologiyasi tabiatning tabiiy imkoniyatlaridan foydalanişga asoslangan yeçim bölib, suv resurslarini boşqarişda yangi imkoniyatlar yaratadi.
